dinsdag 14 juli 2015

Wijze lessen van Seth Godin

Ik volg al een tijdje het blog van Seth Godin. Niet altijd kan ik iets met zijn overdenkingen, maar dat zal vast met de lezers van mijn blog ook zo zijn ;-) Een tijdje geleden had Seth een blog over hoe je ideeën in een organisatie een goede voedingsbodem kunt geven, en welke rol je daar als directeur in kunt hebben. Daar benoemde hij een aantal stevige aandachtspunten voor medewerkers en directeuren die ik graag (in rood min overdenkingen daarbij) met jullie deel.

Seth benadert veranderingen graag alsof het om marketingacties gaat. De principes van marketing zijn wat hem betreft goed toepasbaar op je organisatie. Hij geeft tips hoe je daar als medewerker of directeur/leidinggevende gebruik van kunt maken wanneer je verandering wilt.

Het gaat volgens Seth om de perceptie, die indruk of de impact die je wilt maken.
* Permissie: Hiermee bedoelt Godin niet dat je permissie zou moeten hebben, maar meer of het je 'gegund' wordt. Ben jij iemand waarna geluisterd wordt, vinden collega's het interessant om van je ideeën te horen, zijn ze er nieuwsgierig naar? En als dat niet zo is, hoe zorg je er voor dat wat jij te vertellen hebt interessant voor ze wordt?
Nou dat is natuurlijk een leuke vraag voor een directeur, wordt er wel naar mij geluisterd. Een lekkere realitycheck ;-) Nu denk ik dat er over het algemeen wel naar mijn ideeën geluisterd wordt, maar daarnaast vind ik het ook belangrijk om te weten wat onze medewerkers er van vinden. Dat helpt me namelijk in het scherpen van ideeën en maakt de plannen over het algemeen beter.
* Ideavirus: Breng jij je ideeën verder in de organisatie? En worden ze ook verder gebracht, ben jij niet de enige die met je goede idee op pad gaat? Hoe zit dat met de betrokkenheid van je collega's op de plannen? Hebben ze het er ook over als jij er niet bij bent?
In alle eerlijkheid moet ik bekennen dat ik meer van de ideeën binnenbrengen ben, of over de schutting gooien als je het negatief wilt zien;-) Met een collega ergens op bezoek en dan vervolgens gaat de collega er mee aan de slag. Waar nodig leg ik het bij een leidinggevende neer, of bij een ambtenaar als ik denk dat er bij de gemeente nog wat draagvlak moet komen. Het komt ook wel voor dat ik zelf eerst een plannetje uitwerk, maar meestal gaat het dan om de grote lijnen en niet om de uitvoering zelf. Goede ideeën die door een ander onder mijn aandacht worden gebracht breng ik wel graag verder, door te kijken of we ergens uren of budget vrij voor kunnen maken, of ergens een potje met geld aan kunnen boren. 
* Je verhaal: Achtergrondgegevens zijn natuurlijk heel belangrijk, en het initiatief op zichzelf. Maar past het bij het verhaal van je organisatie en bij de mensen die bij je organisatie werken? Heb jij het bijvoorbeeld over kosten of over winst, terwijl de organisatie meer gericht is op maatschappelijke impact (of andersom). Stuur je dan wel de juiste boodschap de organisatie in? Ga je dan je beoogde verandering wel bereiken? Een belangrijk element waar je als verteller van het verhaal wel rekening mee dient te houden, en wat vaak over het hoofd wordt gezien.
Een scherpe vraag die Godin stelt. Ik ben snel geneigd om ergens een kans in te zien, en kan een idee ook wel 'passend' praten in één van onze programmalijnen. Die programmalijnen hebben als achterliggende motivatie het maatschappelijk effect. Tegelijkertijd ben ik ook wel zo reëel om in gesprekken met medewerkers aan te geven dat het noodzakelijk is om inkomsten te genereren met onze activiteiten. De verandering bij Kennemerwaard moet op beide elementen van de vraag van Godin plaats vinden. Er moet meer inkomstenbewustzijn komen én er moet meer tijd en aandacht komen voor het uitvoeren van de programmalijnen. Overigens wat mij betreft met de prioriteit op het laatste, en dan komt daarna het eerste ook aan de orde. 
veranderingsprocessen www.c2m-management.nl

* Bijzonder: Doe je iets wat zo bijzonder is dat het noodzakelijk is om er over te praten?
Hah! Jazeker doen wij bij Kennemerwaard iets bijzonders ;-) We proberen nieuwe dingen uit zoals programmeren voor kinderen, mediawijsheidslessen voor pubers, taal- en leescafé's, lezen in de keuken, leeskring voor beginners. Dag en Dauw, duurzaamheidscommunities laten ontstaan, erfgoedprogramma's,  lees- en mediaconsulenten op (basis)scholen etc. etc. Heel veel dingen zijn misschien voor collega-bibliotheken niet bijzonder, want het gebeurt op meer plekken in het land. Maar voor onze medewerkers is het belangrijk dat ze van elkaar weten wat ze doen, waar ze enthousiast van raken. Door die kennis eerst onderling te delen kunnen ze allemaal stuk voor stuk optreden als ambassadeur van de bibliotheek. Want het de goede boodschap verkondigen begint intern in je organisatie, en dan raken medewerkers hopelijk zo geïnspireerd dat ze op verjaardagen trots vertellen over wat de bibliotheek tegenwoordig allemaal doet.
* Clans/groepen: Wie zit er in je 'team'? Niet omdat ze hiërarchisch gezien bij jouw team horen, maar omdat ze met je mee willen doen. Zijn de mensen die bij je 'team' horen degene die geleid willen worden, en degene die willen helpen om de organisatie te veranderen omdat zij denken dat de richting die je in wilt slaan de juiste is?
Wat ik leuk vind van onze organisatie is dat we vrij veel medewerkers hebben die wars zijn van hiërarchie. Die lopen bij een MT-lid naar binnen omdat ze even willen sparren. Die weten dat ze altijd een beroep op mij kunnen doen op het moment dat ze ergens naar binnen willen komen met een goed idee. Wat dat betreft denk ik dat er heel veel van onze medewerkers in 'het' team zitten. (Ik wil niet spreken van 'mijn' team, want de organisatie bestaat gelukkig uit veel meer mensen dan mijzelf die willen veranderen omdat ze de noodzaak er van in zien, en omdat ze er plezier aan beleven!). 
* Verspreiding van ideeën: Breng jij je ideeën bij de 'early adopters' en zorg je ervoor dat zij door met het idee aan de slag te gaan het idee breder in de organisatie draagvlak krijgt? En zorgen zij er voor dat uiteindelijk de ideeën door de meerderheid begrepen en uitgedragen wordt?
We hebben de goede gewoonte in Kennemerwaard om met onze plannen intern 'de boer' op te gaan. Het MT zit niet in een kamertje in een ivoren toren ideeën te bedenken en kondigt vervolgens vervolgens per decreet aan wat het nieuwe beleid is. We praten veel met elkaar. Aan de koffietafel, tijdens teamoverleggen, werkoverleggen, tijdens de zogenaamde 'roadshows'. Dan zie ik dat ideeën ook rijpen, input van medewerkers brengt het idee verder en men helpt elkaar om verder te komen. Het is dus niet zo dat ik dat doe, maar dat het een redelijk natuurlijk principe is wat in onze organisatie aanwezig is. Overigens vaak wel aangejaagd door een leidinggevende als het om een grotere groep van medewerkers gaat, maar onderling weten collega's elkaar goed te vinden om zaken af te stemmen, door te praten etc.
Dan eindigt Godin met de opmerking dat interne marketing begint met nadruk. Weet wat je wilt bereiken, welke boodschap je wilt overbrengen. En wees daar net zo alert op alsof je een product extern op de markt wilt brengen. Elke memo, email en presentatie die je intern doet of verstuurt is een marketingactie en moet je als zodanig behandelen.
Ik ga denk ik de tekst van mijn email-handtekening aanvullen met het motto van ons meerjarenbeleidsplan ;-) Dat is alvast een begin.

dinsdag 30 juni 2015

Vandaag was/is weer 'zo'n' dag

Je hebt van die dagen dat je agenda vol zit met afspraken en dat je aan het eind van de dag je afvraagt wat je nu hebt gedaan. Vandaag zal niet zo'n dag zijn. Vandaag had ik drie afspraken, en met dit technisch weer kon ik er ook nog heerlijk op de fiets heen.

Het begon met een afspraak met de directeur van de WNK, de sociale werkplaats hier in de regio. Bij uitstek een plek waar je als bibliotheek op het gebied van bestrijding laaggeletterdheid binnen wilt zijn. Ik was er samen met Maria Sabel, onze onvolprezen, altijd bevlogen regiocoördinator Lezen en Schrijven en accountmanager laaggeletterdheid.  We hebben persoonlijke verhalen met elkaar uitgewisseld, de passie voor ons vak, sociale betrokkenheid. Het gesprek eindigde met een wederzijds aanvoelen van mogelijkheden en onmogelijkheden, en met een belofte om te zoeken naar kansen en de wil om ze te willen vinden.

Daarna fietste ik door naar Heerhugowaard, naar het Johannes Bosco van het Trinitas college. Ondersteund door Jolanda Kreuk en Rita Smedinga hadden we daar ook een afspraak met de directeur. Afgelopen schooljaar heeft bibliotheek Kennemerwaard proef gedraaid met lessen "Hoe gedraag je je op het internet en social media". 64 lessen maar liefst werden door ons verzorgd. En dat smaakte naar meer. Niet alleen bij ons, maar ook bij de school en bij de gemeente. Er is de afgelopen jaren nogal eens wat gedoe geweest met knokkende jongeren die elkaar via de social media opriepen. De gemeente wilde dat aanpakken, en ging naast op de handhaving te gaan zitten ook op zoek naar manieren om preventief hier iets op te vinden. En toen kwamen ze, na enige omzwervingen bij ons terecht. De gemeente wil graag dat wij nu in het programma "Veilig puberen" een bijdrage leveren.

Wat we dus nu gaan doen het komend schooljaar is het volgende: een workshop oid verzorgen op een ouderavond over keuzes op internet en social media, 10 dingen voor docenten (gebaseerd op 23 dingen) én een mediacoach leveren die tijdens de mentorlessen de lessen die in de brugklas zijn gegeven op het gebied van social media gaat opfrissen. Deze mediacoach wordt dan ook ingeschakeld bij het opstellen van een sociaal veiligheidsplan van de school. WAUW! Daar ben ik  hardstikke trots op dat onze mensen dit met hun pilot hebben bereikt!

En dan als eind van de dag aanschuiven bij een meeting en presentatie van Boer tot bord. Dat past mooi in ons programma Duurzaam Doen! De opkomst viel door het mooie weer misschien wat tegen, maar wel vertegenwoordigers van de lokale politiek en de wethouder Duurzaamheid. En complimenten van de mensen van Boer tot Bord, dat het zo fijn was dat het in de bibliotheek kon.

Zo'n dag was het dus...... en dan heb ik de avond nog in het verschiet ;-)

vrijdag 26 juni 2015

Wat heeft de Innovatieraad besproken in mei

Zoals gebruikelijk geef ik een korte inkijk op wat er tijdens de laatste vergadering van de Innovatieraad is besproken. Die was 21 mei, en het verslag liet helaas iets op zich wachten doordat andere zaken voorrang kregen.
We hebben als Innovatieraad mede tot taak het creëren van draagvlak voor innovaties. Wij vinden het belangrijk om allerlei aspecten van innovaties te delen en te bespreken met ‘het land’; ook de KB vindt dit belangrijk. In het najaar zal er daarom een innovatieweek worden georganiseerd, waar ook de innovatieraad een aantal sessies aanbiedt, zoals bijvoorbeeld de welbekende innovatiedoedag en een kennisdeeldag over fablabs in de bibliotheek. De datum wordt 19 tot 23 oktober, dus “Save the Date!”
Naast het nadenken over de Innovatieweek hebben we een aantal lopende of afgeronde projecten besproken. DOKLab heeft een rapport gemaakt over hoe MOOC’s  in bibliotheken worden gebruikt. En of er kansen op dit terrein liggen. Wij als Innovatieraad roepen bibliotheken op om met cursussen die online beschikbaar zijn, zoals bv HEMA cursussen een combinatie te maken met cursussen “in real life”  met bibliotheekcursussen. Zijn er bibliotheken die dit al doen, of hebben gedaan, of zijn er die daar wel mee aan de slag zouden willen? De Innovatieraad denkt dat de combinatie van MOOC en een “fysieke” component voor lokale bibliotheken, het zogenaamde ‘blended learning’ goede mogelijkheden en kansen biedt. Meld je als je ervaring of plannen hebt!
Verder hebben we van gedachten gewisseld over welke onderwerpen we het komende jaar zouden willen bespreken, en waar we aandacht in projecten voor zouden willen hebben. De volgende zaken kwamen voorbij: de makersbeweging, community building, ruilbibliotheken, sociale innovatie en empowerment van de branche; ondernemerschap

Bibliotheek Drachten kwam ook nog langs om ons bij te praten over de voortgang van hun project “Beleef het in de bieb”. Beleef het in de bieb (een voortbouwen op de Beleefbibliotheek) bestaat uit vier onderdelen:
• Signaleren van informatie / elke gestelde vraag wordt geregistreerd, signaleren vanuit media,
etc.
• Redactie maakt infopakketten (soort digitale dossiers), documenteert ook activiteiten,
opgedeeld in interessegebieden. Er zijn er ong. 500 actief (infopakketten).
• Activiteiten (lezingen e.d.)
• Kennispartners: kennis toevoegen aan activiteit of infopakket.

Er is een portal gemaakt om toegang te geven tot deze vier onderdelen; nu in demo, gaat live in juni. Het idee is dat iedere bibliotheek voor zichzelf bepaalt welke infopakketten worden gepresenteerd, met een mogelijkheid tot co‐creatie met samenwerkingspartner – dat kan iedereen zijn (bedrijf, buurman, etc). Kennispartners zijn een nieuwe toevoeging. Portal is voor elke bibliotheek in NL te gebruiken. Tips worden zichtbaar na moderatie door de redactie. Het concept is overdraagbaar: andere bibliotheken betalen wel een bijdrage (5 cent per inwoner, 8% per verkocht kaartje incl. ideal betaling). Full‐tekst artikelen staan in de portal; afspraken met uitgevers gelden dan niet meer (mogelijkheid om door te gaan linken naar Blendle). Het project legt een mooie link tussen de collectie en connectie met de omgeving rondom de bibliotheek en kan bibliotheken helpen hun programmering verder uit te werken en hun lokale netwerk uit te breiden.

donderdag 4 juni 2015

werkconferentie VOB Koers bepalen, een terugblik

Zojuist kreeg ik het evaluatieformulier toegestuurd van de VOB werkconferentie Koers bepalen. En dat herinnerde me er aan dat ik had beloofd om er een blog aan te wijden. Dus bij deze.

De dag stond natuurlijk al goed in de belangstelling door de column van Annemarie van Gaal over businessmodellen van de bibliotheek in het Financieel Dagblad. Ter plekke gaf Annemarie toe dat columns natuurlijk heel erg prikkelend moeten zijn, en dat we vooral moesten weten dat ze bibliotheken een heel warm hart toedraagt. Waarvan acte en wat ze gedurende de dag ook wel een paar keer liet merken.

Ik stip wat dingen aan die mij troffen zonder volledig te willen zijn over het totale programma. Spreker Bruno Verbregt uit Vlaanderen had af en toe de lachers op zijn hand. Maar hij zei ook rake dingen. Zo een paar van zijn observaties:
- Als je een nieuw gebouw krijgt is dat aanleiding voor verandering; als je gaat veranderen heb je misschien wel een ander gebouw nodig.
- In Nederland wordt teveel gefocust op geld verdienen. Wij kijken niet hoe we kunnen zorgen voor goede waarden en hoe we ons geld zo goed mogelijk kunnen besteden om dit te bereiken. In Nederlands bibliotheekwerk gaat het teveel over antwoorden geven in plaats van vragen op te werpen. We moeten ons bevrijden van kokerbeelden, de echte wereld bestaat uit chaos en verlies. De eerste taak van de bibliotheek is dromen aanjagen.
- Nederlandse bibliotheken focussen teveel op heldere doelen. Reizen is je vaste waarden achter je laten, het onbekende opzoeken. Als bibliotheek moet je niet denken dat je weet waar je over 5 of 10 jaar staat. Ga het avontuur aan.
- We hebben angst voor disruptie. We moeten de focus op het doel loslaten. Veel bibliotheken reageren verkrampt of afwijzend op little free libraries, terwijl daar juist mooie kansen liggen. Hij had zelf een mooi idee voor een boeken airbnb. Mensen in contact brengen met het boek dat ze zoeken, niet alleen uit de bibliotheekcollectie, maar ook wat mensen thuis hebben.
- De bibliothecaris moet dienend zijn en innemend, naast ondernemend.

Een groot gedeelte van zijn pleidooi was uit mijn hart gegrepen en bemoedigt mij weer in de reis die we in Kennemerwaard aan het maken zijn. Twijfelend de toekomst in, kijken wat er achter de horizon ligt. Wat een prachtig vergezicht!

's Middags twee 'workshops' bezocht. Van Mieke van der Linden, directeur kinderopvang in Zuid-Holland. Een herkenbaar verhaal over hoe de cultuur van je organisatie heel bepalend is voor hoe ideeën opgepakt worden. En hoe medewerkers zich manifesteren in je organisatie. Het zou wel interessant kunnen zijn om te zien welke cultuur dominant is in Nederlandse bibliotheken, en of er grote verschillen zijn in bibliotheken.
concurrerende waarden model Quinn
Ze deed een stevig pleidooi voor het overboord zetten van managementvraagstukken en werkvloerproblemen als agendapunten op vergaderingen. Heb het over 'je verhaal', over welke samenwerkingspartners je wilt hebben, wie je community is en hoe je die gaat bereiken. Dat weet je natuurlijk wel als directeur, maar toch val ik vaak in de valkuil om het wel over managementvraagstukken te hebben en intern minder vaak over 'het verhaal'. En haar mantra was "Doen is het nieuwe denken, ga niet eindeloos vergaderen, sta dat niet toe als directie." Dat is dan ook een wijze les.....

De workshop van Roel Zuidhof van bibliotheek Nijkerk vond ik inspirerend in die zin dat ik diepe bewondering heb voor zijn veerkracht, optimisme en humor. Als je met een inkoopprocedure wordt geconfronteerd, als de gemeente dreigt je subsidie op nul te zetten dan hakt dat er natuurlijk wel in. En dat zal bij Roel ook zeker het geval zijn geweest. Maar hij is niet bij de pakken gaan neerzitten. Hij is in overleg gegaan met samenwerkingspartners, hij is met een strategie op de proppen gekomen en hij heeft zijn koers bijgesteld. En dat alles verteld hij behoorlijk blijmoedig. Roel: "Als je dit niet kunt en niet wilt, dan moet je voor jezelf de conclusie trekken dat je niet de juiste man meer bent op deze plek." Chapeau! Ik weet niet of ik dat zo zou kunnen, ik hoop er nooit achter te hoeven komen. En mocht dat wel het geval zijn hoop ik dat ik genoeg zelfreflectie heb om zo'n keuze te kunnen maken.

Als laatste gaf Annemarie van Gaal ons nog een bespiegeling mee vanuit haar praktijk met ondernemers. Er zijn twee type ondernemers zegt zij.
1. Ik heb het beste product, en met het draaien aan de knoppen van de marketingmix komt mijn product hoe dan ook wel op de markt en aan de man.
2. Ik laat mij graag verrassen door de markt, ik denk dat ik die markt wat te bieden heb, en ik denk dat ik dat samen met de markt moet doen.
Onder groep 1 zitten de meeste faillissementen,  groep 2 redt zich uiteindelijk altijd wel.
Blijf niet hangen in de oude aanpak, maar kijk hoe je op een ander manier het werk kunt organiseren.

Heb ik nu iets nieuws opgestoken deze dag? Nee, niet echt. Heb ik nieuwe ideeën opgedaan. Ja, dat zeker wel. Ben ik gescherpt in mijn denken? Jazeker, ik heb weer stof tot nadenken gekregen. Heb ik antwoorden gekregen op vragen? Ja en nee. Ik heb weer bevestigd gekregen dat de vraag belangrijker is dan het antwoord. Dus ik ga me blijven verwonderen, verrassen, verbazen en af en toe stiekem volgens de aard van dit beestje met grote stelligheid iets vinden..... ;-)
In de hoop dat iemand zich uitgedaagd voelt om die zekerheid onderuit te schoffelen en mij weer in verwarring achter laat... zoekend..... vragend.....



dinsdag 2 juni 2015

Schitterend reizen in een veranderend landschap

Vorige week werd ik gewezen op de blog van Irmgard Bomers. Boos is ze, boos op de bibliotheekbranche, en boos op de Innovatieraad. Allemaal omdat één van de medewerkers van de Koninklijke Bibliotheek, die de Innovatieraad ondersteunt, vroeg wat de stand van zaken was rondom het project ’Gevonden!’. Ik heb de mailwisseling tussen Irmgard en de medewerker niet gezien, maar ken de intentie van de vraag van de Innovatieraad, namelijk vragen naar eventuele voortgang, of er nu door bibliotheken ook gebruik van werd gemaakt. Niet om te vragen “wat er met het geld was gebeurd”. Als dat zo is overgekomen, dat was  zeker niet de bedoeling.

Irmgard is ook boos omdat naar haar idee ‘de’ bibliotheeksector zijn verantwoordelijkheid niet neemt. Bibliotheken hebben het product ‘Gevonden!’ niet omarmd en geïmplementeerd. Nu begrijp ik de frustratie heel goed, die ontstaat als je een goed idee met veel enthousiasme hebt uitgewerkt, een mooi product hebt gemaakt, en het vervolgens geen afnemers heeft. Dan heb je het idee dat je al dat werk voor niets hebt gedaan.

Irmgard betoogt dat het in de bibliotheeksector teveel om stukken schrijven gaat en te weinig om doen. En daar heeft ze misschien wel gelijk in. Er wordt veel geschreven in onze branche, en er worden mooie plannen gemaakt. Dat signaleren wij als Innovatieraad ook. Tegelijkertijd zien we ook dat er in heel veel bibliotheken goede ideeën worden uitgewerkt, groot en klein, zonder dat daar dikke rapporten onder liggen.  En dat die plannen met meer of minder succes worden uitgevoerd. Het aanjagen van dat soort innovaties is één van onze taken. Daarnaast willen wij ook nadenken over hoe we de voedingsbodem voor goede ideeën samen met de branche kunnen verbeteren. En dan vooral door het ‘doen’ te bevorderen, door inspiratie –daar waar mogelijk– bij directeuren, teamleiders, maar vooral medewerkers te brengen. en laten weten dat dingen doen, uitproberen, falen, mislukken, opstaan en opnieuw beginnen heel belangrijk is om te leren en te veranderen.
bron: droomzaken.wordpress.com


Dat leerproces hebben wij als Innovatieraad onder andere ondersteund door aan een paar ideeën uit de InnovatieDoeDagen ontwikkelgeld toe te kennen, waaronder ‘Gevonden!’. En door de ontwikkelaars een podium te bieden op het Bibliotheekcongres van het SIOB eind 2014. Dat dan een product als ‘Gevonden!’ daarna niet gelijk op het netvlies staat van bibliotheken wil niet zeggen dat die bibliotheken het niet begrepen hebben. Ze kunnen in een andere fase zitten, er nog niet aan toe zijn, of andere prioriteiten hebben.

Irmgard verwijst in haar blog naar Seth Godin. Daar zet ik graag een ander blog van Seth tegenover. Waar we met z’n allen beter in moeten worden is intern onze ideeën beter ‘vermarkten’. Ik weet niet in hoeverre bibliotheekmedewerkers (van alle rangen en standen) deze wijze lessen ter harte hebben genomen. Dat lijkt me namelijk het begin van draagvlak voor nieuwe ideeën. En daar ben je als medewerker van een bibliotheek, aan uitwerking van ideeën van een InnovatieDoeDag allereerst zelf voor verantwoordelijk. Zelf voor je ideeën durven te gaan staan!

Dat de medewerkers waar Irmgard mee heeft samengewerkt tot het besef zijn gekomen dat hun tijd ook geld is, vind ik eerlijk gezegd bemoedigend, hoewel dat voor haar misschien zuur is om te horen. Fijn dat bibliotheekmedewerkers beseffen dat de uren die zij ergens in steken waardevol zijn. Dingen hoeven niet per se te lukken, een idee uitwerken en dan uiteindelijk tot de conclusie komen dat het (op dat moment) niet werkt is onderdeel van een groter leerproces dat wij als bibliotheekbranche met elkaar doormaken. Misschien is dat wel de grootste bijdrage van ‘Gevonden!’ Het was een mooie reis om het samen te ontwikkelen, jammer dat het nu (nog) niet gebruikt wordt, we hebben veel van de ontwikkeling geleerd, al was het maar dat niet alles kan of hoeft te slagen. Dan kun je zelfs trots zijn op de verantwoordelijkheid voor een ’mislukt’ project. Graag nodig ik Irmgard uit om haar ervaring te delen op een door de Innovatieraad geplande bijeenkomst "Durf te falen", om haar ervaringen met ons te delen. 
Om filosofisch te eindigen: het doel van de reis is niet de bestemming, maar het onderweg zijn.

dinsdag 19 mei 2015

Bijna naast de schoenen ;-)

Vanochtend, 19 mei, hadden wij onze halfjaarlijkse personeelsbijeenkomst bij Bibliotheek Kennemerwaard. Nu vind ik dat onze bibliotheek de beste bibliotheek van Nederland is, en ben ik vaak blij en trots op onze mensen. Overigens verwacht ik dat elke bibliotheekdirecteur vindt dat zijn/haar bibliotheek de beste van Nederland is, omdat je (hopelijk) weet dat je mensen met de beschikbare middelen het beste uit zichzelf halen ten behoeve van de maatschappij. Dus iedere bibliotheek de beste van Nederland, of in ieder geval van hun eigen plaats ;-) Maar dat terzijde.

Vanochtend hadden we eerst de presentatie van ons nieuw meerjarenbeleidsplan. Op dat plan ben ik behoorlijk trots. Het is ambitieus, het gaat ergens over en het is een plan dat is ontstaan voor en door met ons publiek, medewerkers, Raad van Toezicht, gemeenten, samenwerkingspartners. Vanochtend het plan voor alle medewerkers gepresenteerd omdat het een gezamenlijk gedragen plan is en moet blijven. De boodschap waar we voor staan kunnen we niet vaak genoeg herhalen ook voor ons zelf.

Daarna hadden we een presentatie van Inge van Dommelen. Zij vertelde ons over de veranderingen in het sociaal domein. En ze gaf ons voorbeelden van bibliotheken die net als Kennemerwaard zich profileren op het sociaal domein. Ze gaf ons in haar verhaal een groot compliment door te melden dat ze ons meerjarenbeleidsplan had gelezen. Ze raadt het nu bij andere bibliotheken waar ze adviseert graag ter lezing aan. Mooi om te horen, en haar voorbeelden van andere bibliotheken gaven inspiratie.

Na de koffiepauze kwam het grootste 'glimmoment' van de ochtend. 10 medewerkers gaven een korte pitch over waar ze mee bezig zijn. Nieuwe projecten, innovaties, of doorontwikkeling van projecten of producten waar we al langer mee aan de slag zijn. Met grote vreugde zat ik te luisteren naar korte uitleg over de projecten: programmeren voor het (basis)onderwijs (Raspberry pi); veilig puberen samen met het CJG, bedrijfskleding, of te wel herkenbaarheid van het personeel voor het publiek vergroten; Taalhuis maandelijkse ochtenden met cliënten van het Leger des Heils; EDIC (Europe Direct Information Centre); Duurzaam Doen; online wijsheid programma voor het Voortgezet Onderwijs; crowdfunding project voor een multitouchtafel; digisterker. Het plezier en de trots van de medewerkers op hun project straalde er van af. En ik zat te glimmen van trots. Wat een bevlogen mensen, wat zijn ze trots op hun werk, en wat hebben ze er overduidelijk plezier in. En wat fijn dat ze dat willen delen met hun collega's. Volgende personeelsbijeenkomst zijn er weer andere medewerkers aan de beurt. En dan zit ik vast weer te glimmen trots!



donderdag 23 april 2015

Duurzaam Doen vanuit Chaosdenken, of op weg naar transformeren

De ambitie van de Bibliotheek Kennemerwaard is om van collectie naar mensen te gaan.  Titel van ons nieuw meerjarenbeleidsplan is niet voor niets "De community is onze collectie". 

De bibliotheek ontwikkelt zich van een uitleenorganisatie tot een bruisend  podium, een ontmoetingsplaats en een leerplek voor mensen en organisaties op allerlei terreinen. Zo wordt de bibliotheek een aanjager van sociale en lerende verbindingen in de stad. De bibliotheek als een open leercentrum voor een leven lang leren. In het kort:
1.    De bibliotheek ondersteunt en stimuleert waardevolle, sociale verbindingen tussen inwoners.
2.    De bibliotheek schept een klimaat waarin mensen zich willen ontwikkelen en zich veilig en uitgenodigd voelen om hun kennis te delen met anderen.
3.    De bibliotheek is een ontmoetingsplaats van lokale talenten en vaardigheden.
4.    De bibliotheek ontwikkelt zich tot een verzamelplaats van duurzame, initiatieven van zowel particulieren als instellingen en bedrijven.
5.    De activiteiten in de bibliotheek zijn voor iedereen makkelijk toegankelijk.

Dat klinkt prachtig, maar hoe gaan we dit nou precies doen. Onze Stephan de Vilder, programmamaker is op zoek gegaan naar modellen en ideeën hoe we dit het best vorm kunnen gaan geven. Bibliotheken zijn over het algemeen van structuur, maar moet het wel structuur hebben? Moet het niet uit zichzelf ontstaan, maar ja, wat nou als dat niet gebeurt.... Hoe zorg je dan toch dat er iets gebeurt, iets ontstaat? Stephan had vervolgens het idee dat rondom duurzaamheid er zoveel speelt in de samenleving, dat het veel mensen aanspreekt, dat we daar wel een soort proeftuin kunnen opzetten. Wij als bibliotheek gaan samen leren met ons publiek hoe we een 'community' kunnen bouwen, kunnen vormen, worden.

Stephan zou Stephan niet zijn als hij daar niet toch een goed plan onder legt.  Hier de tekst van zijn plan:
Inmiddels heeft Duurzaam Doen Alkmaar 2015 de status gekregen van een pilotproject voor het ontwikkelen van nieuwe vormen van programmering waarbij leren en bijdragen centraal staan. De bibliotheek kan zich in deze vormen specialiseren en dit zowel intern (beleidscyclus) als ondersteunend voor derden (incl. communities) aanbieden in combinatie met bestaande voorzieningen (gebouw/podium/personele ondersteuning/netwerk). 
Inspiratiebronnen zijn: 
- Nieuwe Business Modellen (Jan Jonker) waarin aandacht voor het ontwikkelen vanuit communities. 
- The Art of Hosting: creatieve werkvormen voor community ontwikkeling
- Community werkvormen bij verzamelwerkplekken zoals HUBS/creatieve broedplaatsen.
- Online en fysieke platforms voor bottom-up maatschappelijke initiatieven zoals Pakhuis de Zwijger.
- Stedelijke communities rondom duurzaamheid (zoals Amersfoort).


Duurzaam Doen Alkmaar
Ontwerp volgens Chaordic Stepping Stones (art of hosting)


Behoefte
Kennis en bewustwording over duurzaamheid zijn onvoldoende om mensen aan te zetten tot een duurzamer leven. Hoe kunnen we een duurzame manier van leven onontkoombaar en tegelijk inspirerend maken? Daar wil de bibliotheek Kennemerwaard actief aan bijdragen. Met andere woorden: Hoe kan de bibliotheek mensen helpen daadwerkelijk in actie te komen en duurzamer te gaan leven.
Concrete opdracht vanuit subsidie Gemeente Alkmaar: Realisatie van een jaarprogramma Duurzaam Doen 2015 bestaande uit minimaal 12 activiteiten voor volwassenen in de centrale bibliotheek in Alkmaar. De vorm waarin dit gebeurt staat volledig open. Ook worden activiteiten buiten de bibliotheek niet uitgesloten. 

Doel
Wij zien een groep van voortrekkers, veroorzakers, burgers, specialisten en belanghebbenden met duurzame impact die in onze bibliotheek (hartje centrum) initiatieven en ideeën inbrengen en presenteren, delen en met feedback en bijdragen van deelnemers doorontwikkelen. Zowel plenair als in groepen wordt gebrainstormd en initiatieven worden vastgelegd en gepresenteerd. Rondom deze voortrekkers vormt zich een community van bijdragers en volgers. De bibliotheek is voor deze community een sociale ontmoetingsplaats en ontwerpstudio (werkplaats). Voor de community worden ook aansprekende sprekers aangetrokken die de deelnemers in de community iets kunnen leren tijdens meetups. Voorbeeld: een presentatie van Kracht in NL over hoe je een burgerinitiatief financieel ondersteund kunt krijgen ... etc. In die rol is de bibliotheek een collegezaal waar door deskundigen les wordt gegeven. 

Deze community van voortrekkers organiseert zich via een Facebook Groep en een Meetup groep Duurzaam Doen Alkmaar maar zorgt ook voor het bereik van anderen via conventionele kanalen. De groep en heeft een aanzuigende werking op mensen in de netwerken van de deelnemers.

Uitgangspunten 
  1. We kiezen voor een nieuwe transformerende werkwijze die aansluit bij duurzaamheid: dus bottom-up vanuit breed gedragen groep van Alkmaarders via een te bouwen community Duurzaam Doen Alkmaar. Zowel inwoners, als bedrijven en instellingen (incl. Gemeente).
  2. De bibliotheek is initiatiefnemer, community builder, mede-organisator en faciliteert met personele inzet en het bibliotheekgebouw. De subsidie van de Gemeente wordt ingezet voor ondersteuning van de programmering. Het eigenaarschap ligt idealiter bij de groep van community deelnemers.
  3. Duurzaamheid is een (te) breed begrip. Activiteiten worden op thema onderverdeeld georganiseerd door meerdere programmateams vanuit de grotere community. Ieder team heeft een stadmaker als coördinator en aanspreekpunt.
  4. De lerende en werkende community heeft bestaansrecht als de deelnemers uitgedaagd worden om zowel te leren, elkaar te ontmoeten als ook bij te dragen aan de initiatieven van anderen.
  5. Iedere meetup bevat een combinatie van lerende, sociale en participerende programmaonderdelen.
  6. De communicatie binnen een community verloopt anders dan in een conventionele aanbieder/afnemer relatie. Communicatie via platforms als basis, veel communicatie voorafgaande aan activiteiten en goede follow-up (tijdsintensief). 

Welke Ja-Maar's 
Welke beren verwachten we op de weg? 
  • Nieuwe werkwijze werken naar programmering, „democratisering” vraagt flexibiliteit vanuit eigen organisatie.
  • Durven toelaten van ideeën van anderen en daarmee aan de slag gaan.
  • Onze eigen ideeën durven in te brengen en daarop feedback vragen. 
  • Intensiteit van het opstartproces: ureninzet kernteamleden (deels) gegarandeerd maar mogelijk is er meer nodig om de community te bouwen.
  • Beperkingen budget (nader te onderzoeken).
  • Tijdsdruk en opstart programmering versus ambities (breed draagvlak).
  • Mogelijk te brede thematiek (verwatering) vanwege enorm grote paraplu ‚duurzaamheid’
  • Learning edge: Belangen deelnemers versus belang community. 
NB. Community werkvormen vanuit Art of Hosting dragen bij om „oud gedrag” te voorkomen of te neutraliseren. 

Structuren

De pilot heeft niet de organisatievorm van een project. De Chaordic Stepping Stones zijn de leidraad voor de pilot.
- Pilot loopt heel het jaar 2015
- Financiering vanuit kleine subsidie Gemeente Alkmaar 8500 euro
- Inzet Programmamaker, consulent, uitvoering van en door bibliotheek gewaarborgd. 
- Externe ondersteuning moet worden bekostigd uit subsidie (programmering).
- Marketingmedewerking op aanvraag / pilot geeft input aan Nieuw Business Modellen bibliotheek. 
- PR-ondersteuning: Content wordt vanuit community voorbereid en (waar nodig/wenselijk) via biebkanalen verspreid.
- Na kick-off ontstaan een of meerdere Programmateams die in structuur ondergebracht worden. (n.t.b. hoe).  
- Let op: betrekken andere medewerkers en management bibliotheek bij pilot (kan door een casus of aanwezigheid bijeenkomsten). 

Concept

Op woensdag 22 april was de kick-off waar we rond de 50 mensen bij elkaar waren. Van tevoren was een Facebook groep aangemaakt waar we iedereen die we kennen uit onze netwerken voor uitnodigen om lid te worden. Doel is zoveel mogelijk mensen naar die kick-off te krijgen. 
De Kick-off is bedoeld om een breed gedragen duurzaamheidsprogramma van meetups te ontwikkelen voor het hele jaar, georganiseerd door mensen zelf in samenwerking met de bibliotheek. Waar gaten vallen, organiseert de bibliotheek zelf de activiteiten. Vanwege de tijdsdruk verwachten we in het voorjaar minimaal 2 avonden zelf te organiseren. 


Paar werkvormen voor de kick-off: 
- Onderverdeling naar thema's (n.t.b.): energie, mobiliteit, werk, sociaal, natuur, leefomgeving, consumptie etc ..
- Art of Hosting methodes (open space, appreciative inquieries, world cafe's, harvesting)
- Zie principes...

Die Kick-off is geweest en de energie spatte er van af. Ik was zelf er helaas niet bij, want gaf presentatie voor raadsleden over ons nieuw meerjarenbeleidsplan (was ook heel leuk en geanimeerd ;-). Toen die was afgelopen liep ik naar beneden in de 'after-party' van Duurzaam Doen. Er stonden om half elf, elf uur nog mensen te praten met energieke gebaren, te lachen, afspraken met elkaar te maken. We zijn op pad, met talloze ideeën die ook navolging gaan krijgen. Zo trots op onze mensen, met Stephan als trekker die hier op ongebaande paden aan de slag gaan. Vanuit chaos nieuwe ideeën ruimte geven, de regie uit handen geven en onderdeel van vernieuwingsnetwerken in de stad worden.